Sponsorlu Baglantilar

Sponsorlu Baglantilar

Bu Yazıda Neler Var

  • Ünsüzlerin Benzeşmesi (Detay)
  • Ünsüzlerin Benzeşmesi Örnekleri
  • Bağlantılı Yazılar

    En Son Eklenenler

    06 | ordövr ordövr
    09 | monogami monogami
    10 | intihar intihar

    Dilimizde ünsüzler sert ve yumuşak olmak üzere iki gruba ayrılır. Sert ünlüler “ç, f, t, h, s, k, p, ş” (Fsıtıkçı Şahap) ünsüzleridir. Bunun dışında kalanlar ise yumuşak ünsüzlerdir.

    Önemli : f, h, s, ç, ş, p, t, k ünsüzlerini aklınızda tutabilmek için Fıstıı Şahap yönetemini kullanabilirsiniz. Fıstıkçı Şahap kelimesinde ünlüleri çıkarırsak geriye kalan ünsüzler ünsüz sertleşmesine neden olan ünsüzlerdir.

    Bir sözcük sert bir ünsüzle bitiyor ve o sözcüğe ünsüzle başlayan bir ek geliyorsa, ekin başındaki ünsüz sertleşir. Buna ünsüz benzeşmesi denir. Elbette bu benzeşme sert ve yumuşak şekli olan seslerde söz konusudur. Bu özelliği dört seste görüyoruz;

    p - b, ç - c , t - d, ğ - g

    Şimdi bu kuralı örneklendirelim:
    “Kitap” sözcüğünün sonundaki “p” sesi serttir. Bu sözcüğe biz “-de” hal ekini getirirsek “kitapda” sözü oluşur. Bu durumda ekin başındaki “d” sesi yumuşak olduğundan sözcükte ünsüz benzeşmesine aykırı bir durum görülür. Kurala uyulması için, “d” sesi sertleşmelidir. Bunun serti ise, yukarıda göstermiştik, “t” dir. Dolayısıyla sözcük, “kitapta” olacaktır.

    okul-dan > okuldan
    av-cı > avcı
    ağaç-dan > ağaçtan
    ocak-cı > ocakçı

    Yukarıdaki sözcüklerde eklerin sözcüğe nasıl uyduğu görülüyor. Birinci gruptaki sözcüklerde ek, yumuşak ünsüzle biten sözcüklere geldiğinde değişmemiş, ancak ikinci gruptaki sert ünsüzlere geldiği zaman sertleşmiştir. Bu durum sadece çekim eklerinde değil yapım eklerinde de geçerlidir. Ekler sayılara geldiğinde de aynı durum geçerlidir. Sayının sesleri nasılsa ek de öyle olmalıdır.

    Örnek : 11'de, 8'den, 5'te, 3'ten
    Kural : Özel isimlerde de aynı kural geçerlidir.
    Örnek : Samsun’dan, Emin’de, Sinop’tan, Yunus’ta
    * Farklı bir kaynaktan ünsüz benzeşmesi konusu ödevi.

    Ünsüzlerin Benzeşmesi (Detay)

    Türkçe'de " p, ç, t, k, s, ş, h, f " harfleri ile biten sözcüklerden sonra, " c, d, g " harfleri ile başlayan ekler gelirse; ekin ilk harfi " ç, t, k " olur. Bu kurala yumuşak sessizlerin sertleşmesi, kısaca benzeşme denir.

    Ünsüzlerin Benzeşmesi Örnekleri

    Dolap + -cı = Dolapçı
    Ağaç + -dan = Ağaçtan
    Dost + -ca = Dostça
    Tarak + -da = Tarakta
    As + -gı = Askı
    Koş + -du = Koştu
    Sabah + -dan = Sabahtan
    Yulaf + -dan = Yulaftan

    NOT: Bileşik sözcüklerde bu kural uygulanmaz.

    Sert ünsüzle (p, ç, t, k, f, s, ş, h) biten sözcüklerden sonra getirilen eklerin ilk harfi sert ünsüz olur. Sözcüğün son ünsüzü ile getirilen ekin ilk ünsüzü sertlik yönünden birbirine benzer, uyum sağlar. Bu kurala "ünsüz benzeşmesi" denir.

    Sert Ünsüzler: p, ç, t, k, f, s, ş, h ( F ı s t ı k ç ı Ş a h a p )

    Örnekler:
    dolap - tan
    SERT SERT
    ünsüz benzeşmesi

    koş - tuk - ça
    SERT SERT SERT SERT

    ünsüz benzeşmesi

    hukuk - çu
    SERT SERT
    ünsüz benzeşmesi

    hapis - ten
    SERT SERT
    ünsüz benzeşmesi


    NOT: Ünsüz benzeşmesi kuralına uymamak bir yazım yanlışıdır.

    yapışkan (doğru) - yapışgan (yanlış)
    üretken (doğru) - üretgen (yanlış)
    konuştum (doğru) -
    konuşdum (yanlış)
    sokaktan (doğru) - sokakdan (yanlış)
    dişçi (doğru) - dişci (yanlış)
    sabahçı (doğru) - sabahcı (yanlış)